Są też wśród nas tacy, którzy nagle znaleźli się w samym środku koszmaru. Leżą w szpitalu ze zdiagnozowaną chorobą. Najwięksi bohaterowie tego czasu – lekarze, pielęgniarki, ratownicy medyczni, cały personel szpitali i centrów pomocy medycznej – codziennie ryzykują życiem. Przemęczeni, niedostatecznie chronieni, wystawieni na bezpośrednie niebezpieczeństwo, pozostający pod presją trudnych wyborów.

Co będzie potem? Jacy my będziemy? Jak te wydarzenia wpłyną na nasze zdrowie psychiczne?

Ciągły stres – nierzadko przekraczający normalne możliwości radzenia sobie jednostki – pozostawia ślad na psychice. A z psychiką jest różnie – bo duży wpływ ma na nią biologia – to co dostaliśmy w genach. Kształtowały ją także nasze dotychczasowe doświadczenia życiowe, środowisko, w którym się wychowaliśmy i dorastaliśmy, relacje rodzinne. Stąd każdy z nas inaczej sobie radzi ze stresorami.

DSM-5 – Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego – wśród następstw związanych z traumą i stresem wymienia m.in. zaburzenie stresowe pourazowe (PTSD) i ostre zaburzenie stresowe (ASD). Wspomina się o nich głównie (choć nie tylko) w kontekście przemocy, działań wojennych („nerwica frontowa”), wypadków komunikacyjnych, ale także katastrof naturalnych, klęsk żywiołowych.

Ważnym kryterium klasyfikacji jest tutaj bezpośrednie doświadczenie zagrożenia życia lub uszkodzenia ciała – własnego bądź innej osoby, niekiedy zaś wystarczy samo powzięcie wiadomości o takim zdarzeniu dotyczącym kogoś bliskiego, by doszło do traumy. Osoby, których praca polega na wielokrotnej ekspozycji, np. członkowie ekip ratowniczych, są narażone w sposób szczególny. Objawy obu wymienionych zaburzeń wyglądają podobnie.

Mimo upływu czasu przeszłość powraca. Ponownie przeżywamy to, co się wydarzyło – na różne sposoby. W snach, które nie regenerują, na jawie w postaci flashbacków (przebłysków), w poczuciu, że to nadal się dzieje. Ponieważ wspomnienia bolą, unikamy tego, co przypomina o trudnym zdarzeniu. Omijamy pewne miejsca, przestajemy się kontaktować z niektórymi osobami, niekiedy przestajemy wychodzić z domu. Nie otwieramy już niektórych książek, ani nie oglądamy ulubionych do niedawna filmów – zresztą, zakres zainteresowań i tak się zmniejszył. Obojętniejemy na to, co wokół nas. Niewiele nas cieszy, pojawiają się poczucie winy i smutek. Mamy luki w pamięci. Niekiedy zmienia nam się poczucie realności – nas samych albo otoczenia. Stajemy się drażliwi, czujni, jakby stale przygotowani na najgorsze. Czasem tak bardzo przestajemy sobie radzić, że uciekamy w uzależnienia.

O PTSD, mówimy, gdy objawy trwają powyżej miesiąca, w przypadku ASD – powyżej 3 dni i nie dłużej niż miesiąc. Zdarza się także, że dopiero po upływie 6 miesięcy od chwili wystąpienia zdarzenia traumatycznego skutki stresu się nasilają, dając pełnoobjawowe PTSD – wówczas mamy do czynienia z zaburzeniem stresowym pourazowym z opóźnioną manifestacją.

Nie wiemy, jakie będą skutki epidemii – te bezpośrednie i te związane z nią długofalowo. Wiele w nas obaw, stresu, lęku, niepewności. Każdy z nas mierzy się z tymi trudnościami na swój sposób. Nie na wszystko mamy wpływ, ale nie jesteśmy go też całkowicie pozbawieni.

Możemy zadbać o swoje zdrowie, słuchając specjalistów. Nie wychodząc z domu bez potrzeby, myjąc ręce i chroniąc ciało. Nie narażając innych. Dbając o psychikę. Pozostając w kontakcie z bliskimi, nawet, gdy są daleko. Szukając nowych możliwych aktywności, choćby w internecie. Czytając, ucząc się, ćwicząc. Robiąc to, na co dotąd nie mieliśmy czasu. Medytując. Wsłuchując się uważniej w siebie. Traktując tę nową rzeczywistość jako rodzaj szansy, a nie karę.

Również dzwoniąc do psychologa, kiedy wydaje się, że nadziei już nie ma. Albo po prostu wtedy, kiedy jest nam źle i nie wiemy, jak sobie poradzić z negatywnymi myślami.

Może w ten sposób unikniemy groźnych skutków towarzyszącego nam napięcia? Może w porę wyciszymy pesymistyczne obrazy, złe emocje i wyjdziemy z tego kryzysu nie tylko niepoturbowani, ale silniejsi?

Autorka: mgr psycholog, psychotraumatolog Agnieszka Wrzesień

https://almamedic.pl/specjalista/agnieszka-wrzesien/

Artykuł ukazał się na www.dawkawsparcia.org w związku ze  wspólną inicjatywą Stowarzyszenia i AlmaMedic

Artykuł Czy wszyscy zachorujemy na zaburzenie stresowe pourazowe? pochodzi z serwisu AlmaMedic Warszawa.

Któregoś dnia 1987 roku pewna mieszkanka Nowego Jorku podczas spaceru ze swoim psem zauważyła – ku własnemu zdziwieniu – że męczące ją do tej pory myśli dotyczące bieżących problemów, nagle straciły na sile, stały się mniej dokuczliwe i znaczące. Ten zaskakujący fakt połączyła, po zastanowieniu, z zaobserwowanym u siebie wcześniej ruchem gałek ocznych z prawa na lewo.

Być może na obserwacji i zdumieniu zakończyłaby się ta historia, gdyby ową spacerowiczką nie okazała się amerykańska psycholożka, Francine Shapiro, już wcześniej zaintrygowana związkami ciała i umysłu. Shapiro„nie odpuściła” – zaczęła eksperymentować z nowym odkryciem, a w ramach swojej pracy doktorskiej przeprowadziła kontrolowane badanie stworzonej przez siebie następnie procedury, opartej na wykorzystaniu ruchu gałek ocznych w łagodzeniu uciążliwych wspomnień.

W ten sposób powstała jedna z najbardziej skutecznych obecnie metod leczenia traumy, czyli EMDR. Metoda ta jest szeroko stosowana w USA i coraz bardziej popularna w Polsce.

Co się dzieje podczas przeżywania traumy

Podczas traumatycznych wydarzeń, w warunkach silnego pobudzenia, dochodzi do „wyłączenia się” racjonalnych części naszego mózgu (płaty czołowe). Kontrolę przejmują wówczas jego starsze ośrodki (układ limbiczny, pień mózgu), odpowiedzialne m. in. za pobudzenie emocjonalne. W tej sytuacji mamy do czynienia z fragmentaryzacją wrażeń i wspomnień, a przez to m. in. późniejszymi flashbackami (przebłyskami zdarzeń), „dziurami” w pamięci, niemożnością odtworzenia sytuacji.

Na czym polega i jak przebiega terapia EMDR

EMDR – Eye Movement Desentisization and Reprocessing – Przetwarzanie i  Odwrażliwianie za pomocą Ruchów Gałek Ocznych – pozwala na dotarcie do nieprzetworzonych, dokuczliwych wspomnień, a następnie przetworzenie ich i połączenie z bieżącymi doświadczeniami (rekonsolidacja). Pomaga to w nadaniu nowego sensu trudnym wydarzeniom, uzyskaniu rodzaju dystansu do bolesnej przeszłości, złagodzeniu ich odczuwania, wprowadzeniu pozytywnych zmian w emocjach – a tym samym w postrzeganiu własnej osoby i w relacjach z otoczeniem.

Metoda EMDR opiera się na szczegółowym protokole składającym się z 8 kolejno następujących po sobie faz i może być stosowana jedynie przez odpowiednio przeszkolonych lekarzy i psychologów. Integruje wybrane elementy innych podejść terapeutycznych, łącząc ze stymulacją bilateralną półkul mózgu, dzięki czemu dochodzi do przetwarzania informacji w systemie mózgowym.

Wykorzystując naturalne możliwości organizmu do samoleczenia, EMDR pozwala na względnie szybkie – w porównaniu do innych terapii – osiągnięcie pożądanych efektów.

Co ważne – pacjent nie musi szczegółowo opisywać swoich swoich wspomnień terapeucie,nie ma także obowiązku wykonywania prac domowych.

Zastosowanie EMDR

EMDR jest metodą zalecaną przez WHO i wykorzystywaną nie tylko w terapii traumy. Może być stosowana zarówno w terapii traum z dzieciństwa, powypadkowych i innego typu. Zaleca się ją także przy leczeniu innych zaburzeń lękowych – m. in. lęku społecznego, fobii, czy lęku uogólnionego. Należy zachować ostrożność bądź rozważyć zastosowanie innych technik, jeśli u pacjenta występują choroby serca lub skłonność do omdleń/dysocjacji (konieczna jest wtedy konsultacja z lekarzem). Terapii EMDR zdecydowanie nie stosuje się w przypadku epilepsji.

Z roku na rok zyskuje coraz większe potwierdzenie własnej skuteczności, dzięki powiększającej się liczbie osób, którym pomogła powrócić do życia po traumie – „zostawić przeszłość w przeszłości”.

Potrzebujesz więcej informacji? Chcesz skorzystać z porady?

Zapraszamy na wizytę

Agnieszka Wrzesień – psycholog, psychotraumatolog,neuroterapeuta

Bibliografia:

Shapiro F., (2017) Zostawić przeszłość w przeszłości, Warszawa, PTT EMDR

Artykuł Na czym polega i jak przebiega terapia EMDR? pochodzi z serwisu AlmaMedic Warszawa.