Młody mężczyzna często spóźnia się do pracy. Spóźnia się ponieważ ma trudność z wyjściem z domu. Wielokrotnie sprawdza czy zamknął drzwi, zakręcił kurki od gazu, zakręcił kran, wyłączył żelazko lub zamknął okno. Czasami wraca do domu kilka razy, żeby upewnić się, że wszystko jest pozostawione we właściwym porządku. Zdarza się, że wraca do domu będąc już w drodze do pracy. Uporczywe, powracające myśli o pozostawieniu otwartych drzwi lub niewyłączeniu żelazka nie pozwalają mu skoncentrować się na innych kwestiach. Zachowania stają się coraz częstsze i w efekcie zaczynają dezorganizować jego codzienne funkcjonowanie we wszystkich sferach życia, w tym w pracy zawodowej.

Przykład 2

Młoda kobieta wykonuje tylko część zleconych jej w pracy zadań. Jej zadaniem jest wykonywanie telefonów do klientów. Inne osoby na takim samym stanowisku wykonują zadania w wyznaczonym terminie. Co jest powodem? Kobieta  przed każdym telefonem liczy w myślach. To powoduje, że traci dużo czasu i nie wywiązuje się z obowiązków w terminie.

Zarówno mężczyzna jak i kobieta odczuwają dyskomfort i chcieliby  zmienić swoje zachowanie. Problem w tym, że nie potrafią. Zdają sobie sprawę z niedorzeczności swoich działań, oceniają je negatywnie, jako pozbawione sensu i niepotrzebne, jednak nie potrafią powstrzymać się przed ich podejmowaniem. Im bardziej starają się odsuwać natrętne myśli od siebie lub zaprzestać wielokrotnego wykonywania tych samych czynności tym bardziej nasila się w nich uczucie niepokoju i wewnętrznego napięcia.

Prawdopodobnie cierpią na zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne zaliczane do zaburzeń lękowych. Towarzyszący zaburzeniu lęk wpływa na wszystkie dziedziny ich życia.

Wiele osób doświadcza nieraz podobnych objawów. Najczęściej, są one jednak przejściowe i spowodowane np. nadmiernym stresem, przeciążeniem organizmu. Gdy stresująca sytuacja mija, objawy również mijają. Wiele osób doświadcza pewnych form nawracających nieuzasadnionych, obsesyjnych myśli np. o przykrym doświadczeniu z przeszłości lub powracających w pamięci melodii. Większość z nas potrafi się od nich oderwać. Są jednak osoby, które są wobec własnych myśli bezsilne. Osoby te różnią się od innych sposobem w jaki przeżywają i rozładowują lęk. Osoby cierpiące na zaburzenie obsesyjno-kompulsywne próbują neutralizować niechciane myśli (obsesje) za pomocą czynności przymusowych (kompulsji). Czynności te mają często charakter rytuałów lub sztywnych i wielokrotnie powtarzanych zachowań. W przypadku naszego bohatera jest to wielokrotne i powtarzalne sprawdzanie. W przypadku naszej bohaterki liczenie w myślach.

Gdzie przebiega granica między tymczasowym problemem, a chorobą? Z zaburzeniem mamy do czynienia wtedy, gdy objawy występują przez większość dni w ciągu przynajmniej dwóch kolejnych tygodni, powodują cierpienie oraz zakłócają funkcjonowanie społeczne osoby, która go doświadcza.

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne może mieć różną specyfikę. Treść myśli jest bardzo indywidualna i w dużej mierze związana z osobistymi doświadczeniami oraz krytycznymi wydarzeniami w życiu. Myśli najczęściej  są związane z brudem i zarazkami, możliwością zachorowania, zakażenia, obawą przed zrobieniem komuś krzywdy lub, że coś strasznego może przydarzyć się jego bliskim, potrzebą porządku i symetrii. Najczęściej spotykane czynności natrętne to: rytuały czystościowe, powtarzanie, sprawdzanie, dotykanie przedmiotów, liczenie, układnie i porządkowanie.

Specyfiką tych zaburzeń jest to, że osoby długo nie zauważają lub unikają przyznania się do problemu, którego doświadczają. Kiedy objawy utrzymują się przez dłuższy czas i prowadzą do wyraźnego obniżenia jakości funkcjonowania społecznego należy zwrócić się o pomoc do specjalisty.

W zależności od przebiegu zaburzenia (m.in. przyczyny, objawy) dobiera się odpowiedni sposób leczenia. Czasem wystarczy sama psychoterapia, czasami należy połączyć ją z farmakoterapią. Psychoterapia może mieć różne formy, jednak najczęściej stosuje się terapię poznawczo-behawioralną. W jej trakcie, osoba rozpoznaje własne przekonania i schematy myślenia. Następnie, uczy się zdrowych sposobów radzenia sobie z lękiem oraz napięciem, których na co dzień doświadcza. Celem terapii jest zmiana polegająca na uwolnieniu się od napięcia, a tym samym natrętnych czynności.

Iwona Kuś: psycholog/psychoterapeuta – pracuje w nurcie poznawczo-behawioralnym

Artykuł Gdy myśli przejmują nade mną kontrolę… pochodzi z serwisu AlmaMedic Warszawa.

Sposób w jaki sobie radzimy, zależy od wielu czynników. Niektóre osoby bardziej niż inne odczuwają skutki stresujących osobistych wydarzeń i to one są najbardziej narażone na doświadczanie różnego rodzaju dolegliwości natury psychicznej/psychosomatycznej.

Większość aktywnych zawodowo osób, mimo takich dolegliwości, uczestniczy w obowiązkach zawodowych. Co jednak, jeśli dolegliwości są na tyle uciążliwe, że mogą całkowicie zaabsorbować pracownika i odwrócić jego uwagę od pracy? W branżach związanych z bezpieczeństwem lub na stanowiskach o dużej odpowiedzialności może stanowić to wysokie ryzyko dla pracownika, pracodawcy oraz klientów firmy, których pracownik obsługuje. Po czym poznamy, że pracownik jest nadmiernie zaabsorbowany swoimi osobistymi problemami i nie radzi sobie z wykonywaniem pracy, jak dotychczas.

Jakie działania najczęściej proponują pracodawcy, gdy zauważą obniżenie jakości wykonywanej pracy? Często oferują szkolenia lub coaching. Czy jednak to wystarczy?

Przykład.
Mężczyzna 35 lat, właśnie zdiagnozowano u niego chorobę i istnieje konieczność podjęcia intensywnego leczenia. Pracownik chciałby zachować tę informację dla siebie. Obawia się, że ujawniając informację utraci możliwość awansu, do którego jest obecnie przygotowywany przez firmę. Mężczyzna, od momentu diagnozy, znacznie obniżył jakość swojej pracy. Stał się drażliwy, unika kontaktów, zachowuje się tak jakby przestało zależeć mu na awansie. Szef zaproponował coaching.

Czy to pomoże pracownikowi? Wszystko zależy od tego, jakiego rodzaju wsparcia osoba oczekuje na danym etapie swojego życia. Czy zaproponowana metoda będzie optymalna dla naszego bohatera? To zależy. Czasami pewnie tak (w dużej mierze będzie to zależeć od relacji z coachem oraz ustaleń firmowych dotyczących samego procesu). Będą jednak sytuacje, gdy sam coaching będzie niewystarczającą metodą uzyskania wsparcia.

Większość problemów jakie obserwujemy w środowisku zawodowym ma swoje źródło w konfliktach wewnętrznych samych pracowników. Tak jak kwestie związane z pracą mogą wpływać na funkcjonowanie pracownika poza pracą, tak kwestie osobiste mogą mieć równie negatywny wpływ na jego funkcjonowanie w miejscu pracy. Pracownik mimo udziału w szkoleniach i coachingu nadal może doświadczać trudności z codziennym funkcjonowaniem. Obniżony nastrój może skutkować tym, że nie będzie radził sobie ze stresem, tworzył dobrych relacji oraz w efekcie realizował celów.

Oprócz szkoleń oraz coachingu, istnieje jeszcze inna forma pracy z jakiej może skorzystać pracownik – terapia. Terapia może być kolejnym etapem pracy rozwojowej. Dobrze sprawdza się w sytuacjach, kiedy problem z jakim mierzy się pracownik jest zbyt osobisty i coach nie jest w stanie mu pomóc. Taka osoba wymaga wtedy najczęściej bardziej wyspecjalizowanych działań służących wzmocnieniu jej kondycji psychicznej. Terapia to możliwość skorzystania z bezpiecznej i zaufanej relacji, podczas której pracownik może porozmawiać o wszystkim, co może być dla niego w danym momencie trudne, bolesne lub niekomfortowe i co może zakłócać jego komfort pracy. Może pomóc mu w rozwiązaniu specyficznych problemów, o których nie byłby w stanie porozmawiać z przełożonym, podczas szkoleń lub w ramach sesji coachingowych.

Podczas terapii, osoba może zidentyfikować i lepiej zrozumieć własne problemy i zrozumieć związek jaki występuje pomiędzy jej myślami, emocjami i zachowaniem. Wspólnie z psychoterapeutą może rozpoznać własne przekonania, schematy myślenia oraz strategie radzenia w sferze zarówno osobistej jak i obszarze zawodowym.

Terapia w nurcie poznawczo-behawioralnym jest skuteczną metodą pracy nad sobą oraz leczenia m.in zaburzeń lękowych i depresyjnych.

Iwona Kuś: psycholog/psychoterapeuta – pracuje w nurcie poznawczo-behawioralnym

Artykuł Coaching … , a może terapia? pochodzi z serwisu AlmaMedic Warszawa.